Page 720 in yearbook 1908

Page 720 in yearbook 1908

Page Block

Scanned page

Yearbook Vol. Seq P.no Type Size File
1908 vanoss_1908 720 616 content 1720 × 2521 1908/7526

Blocks on this page 0

No blocks have been marked on this page.

Page content 69

5398 616 CULTUURONDERNEMINGEN.
5399 omstandigheden de circulatie-bank niet omhoog gegaan met haar rente, ten einde
5400 het aangaan van nieuwe zaken te breidelen, en tot het aflossen van oude zaken
5401 te bewegen, dan zou de Bank zelve oorzaak hebben kunnen worden van een crisis,
5402 wanneer zij ten lange leste vrij plotseling hare crediethulp had moeten inkrimpen,
5403 nadat zij intusschen een al te groote uitbreiding van zaken lijdelijk had aange-
5404 zien. Hoewel de verhooging der rente zoo lang mogelijk is uitgesteld, heeft de
5405 Javasche Bank geen oogenblik behoeven te aarzelen om aan den handel elk ge-
5406 vraagd crediet te verleenen, natuurlijk binnen de steeds voor iedere rekening prin-
5407 cipieel gestelde grenzen. Intusschen hebben de renteverhoogingen, voor de kolo-
5408 niën noch de beteekenis, noch het gevolg van een crisis gehad. Integendeel wij mo-
5409 gen den algemeenen handelstoestand vrij gunstig noemen. Faillissementen
5410 kwamen in den handel minder voor dan in vroegere jaren; de suiker
5411 behaalde niet de buitengewoon hooge prijzen van het vorig jaar, maar de
5412 prijzen, tusschen f.6 en f 6} voor muscovados, lieten aan de industrie een bevre-
5413 digend rendement. Kina en specerijen behaalden algemeen vrij goede resultaten;
5414 de koffie-oogst daarentegen was een groote mislukking. Algemeen was het jaar
5415 voor de bevolking gunstig, de rijstoogst was goed, de prijzen van rijst waren nor-
5416 maal en vooral aan de geleidelijke benuttiging van bijproducten is voor de in-
5417 landers een steeds stijgend voordeel verbonden. De opbrengst van de tabak was
5418 buitengewoon hoog, al kwamen de gunstige uitkomsten aan een betrekkelijk klein
5419 aantal personen, voornamelijk in Europa, ten goede. De goede resultaten en ver-
5420 wachtingen in thee en van rubber hebben zoowel Nederlandschen als buitenland-
5421 schen ondernemers aanleiding gegeven tot uitbreiding dier cultures over te gaan.
5422 Naast dit vele goede is evenwel ook een zwarte bladzijde te schrijven over betreu-
5423 renswaardige gebeurtenissen, die gelukkig tot een kleinen kring beperkt bleven.
5424 Wij bedoelen de speculatie in mijnbouwpapier. Zoo een tak van bedrijf hier in
5425 hooge mate ongezond kon worden genoemd zoo was het deze speculatie. Onvol-
5426 doende gereglementeerderd deze handel gedreven en aangewakkerd door tus-
5427 schenpersonen, waarvan niet weinigen met onvoldoende voorbereiding; de zaken
5428 werden zonder eenig surplus gedaan door en voor rekening van personen, die voor
5429 een groot deel geen voldoende middelen hadden voor zulke omvangrijke zaken,
5430 voor een deel in het geheel geen middelen, voor een deel zelfs in vermogen minus
5431 stonden, en dan nog wel op termijnen voor elken reëelen beurshandel onaanneme-
5432 lijk. Geen wonder, dat die zeepbel moest barsten en slechts enkelen bleken te heb-
5433 hen geprofiteerd van dien dobbel; verreweg het meerendeel verloor bij dit onge-
5434 zonde spel en zelfs velen werden geheel terneder geveld; huizen en personen
5435 van naam moesten openlijk hun betalingen staken, enz. Treurig is het, hoe de
5436 handelsmoraliteit onder een en ander moest lijden en hoe van de crisis de im-
5437 porthandel den terugslag ondervindt. - De voorgenomen muntzuivering in de bui-
5438 tenbezittingen heeft in het afgeloopen jaar een groote schrede voorwaarts gedaan.
5439 De loop van de rentekoersen der bank, waarin van 1 Maart 1903 tot 1 Mei 1905 geen
5440 wijzigingen zijn gekomen, is als volgt geweest.
5441 1903 1906 1907
5442 1/3 1/5 5/10 12/11 23/11 1 10/12 20/12 1/3 5/4
5443 Promess. en wissels op het binnenl. 5 % 5 % 5 % 6 % 62% 7 % 7 % 63% 6 %
5444 Wissels op het buitenland 4 % 33% 32% 43% 5 % 52% 62% 6 % 53%
5445 Voorschotten in reken .- crt. effecten 4 % 4 % 5 % 6 % 63% 7 % 7 % 64% 6 %
5446 Idem idem op Cert. N. W. S. enz. 33% 32% 32% 43% 5 % 53% 63% 6 % 52%
5447 Uitvoer producten en rijst 43% 4 % 4 % 5 % 54% 6 % 6 % 54% 5 %
5448 Invoerartikelen 54% 5 % 5 % 6 % 63% 7 % 7 % 62% 6 %
5449 Voorgestelde octrooiwijzigingen. In September 1907 werd te Batavia door
5450 het bestuur der Javasche Bank een nota gepubliceerd, waarin het een aantal wijzi-
5451 gingen in het octrooi der Bank voorstelde. De voornaamste punten zijn: De grens
5452 als maximum voor de reserve gesteld (f 2.000.000) is te nauw getrokken. Het bank-
5453 bestuur wilde de reserve opgevoerd zien tot aan de grens van het bedrag van het
5454 aandeelen-kapitaal (f 6.000.000) en wenschte voorts dat bijaldien het kapitaal mocht
5455 worden uitgebreid, het maximum van de reserve die hoogere limite zal volgen. Uit-
5456 voerig werd deze voorgestelde wijziging in de nota toegelicht. Vervolgens kwam
5457 de nota op tegen de onbillijkheid, neergelegd in de bepaling (art. 23, dat bijaldien
5458 het octrooi vervalt, de koloniale kas de helft zal erlangen van datgene, wat de
5459 reserve meer zal blijken te bedragen dan een bedrag van f 533.386.63. Zoo komt
5460 o.a. het agio op een eventueele vergrooting van het kapitaal in de reserve en
5461 dat agio, betaald als het wordt door de aandeelhouders alléén, moest volgens de
5462 meening van het bankbestuur ook het eigendom van de aandeelhouders blijven. Een
5463 groot ongerief voor eene uitbreiding van de werkzaamheid der Javasche Bank
5464 noemde de nota de bepaling, dat de som van het geld, belegd in buiten Neder-
5465 landsch-Indië betaalbaar gesteld papier, nooit langer achtereen dan gedurende
5466 twee maanden het bedrag van het beschikbaar metaalsaldo der Bank mag te